Co to jest prowizja bankowa za udzielenie kredytu?

Redakcja: Marek Kamiński. 2024-05-17 – ostatnia aktualizacja

Z prowizją bankową najczęściej mamy do czynienia w przypadku kredytów i pożyczek. Prowizja to jednorazowa opłata pobierana przez bank za udzielenie kredytu lub pożyczki. Może być naliczana jako opłata stała lub jako procent od wysokości udzielonego kredytu.
rodzaje prowizji bankowych kredyty i pożyczki
Co to jest prowizja bankowa za udzielenie kredytu? Źródło: kredytyporownywarka.pl


Prowizje pobierane są przez banki zgodnie z prawem bankowym art. 110, które stanowi: bank może pobierać przewidziane w umowie prowizje i opłaty z tytułu wykonywanych czynności bankowych oraz opłaty za wykonywanie innych czynności, w tym także opłaty za przygotowanie, sporządzenie i przekazanie informacji stanowiących tajemnicę bankową uprawnionym przez ustawę osobom, organom i instytucjom.[1]

co to jest prowizja bankowa prawo bankowe

Przepisy nie regulują oczywiście maksymalnych czy minimalnych opłat, w tym prowizji, i każdy bank ustala ją dowolnie. Musi być jednak tak naliczona, aby całkowity koszt zmieścił się w limicie nałożonym przez tzw. „ustawę antylichwiarską (potoczna nazwa nowelizacji ustawy: „Ustawa o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw[2])”.

11 marca 2016 roku weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, które ograniczyły między innymi koszty pożyczania i opłat dodatkowych. Pozaodsetkowe koszty udzielenia pożyczki (opłaty poza oprocentowaniem, np. prowizja, opłaty dodatkowe) nie mogą przekraczać 25% kwoty podstawowej zobowiązania oraz dodatkowo 30% całego kapitału kredytu, czyli kwoty pożyczanej od banku. Pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.[3]

Prowizja bankowa za udzielenie kredytu jest jednym z elementów kosztów kredytowych, który może być negocjowany. Banki mogą zdecydować się na jej obniżenie, jeżeli kredytobiorca zdecyduje się na dodatkowy produkt (np. kartę kredytową czy wykupienie ubezpieczenia).

Co prawda prowizja za udzielenie kredytu jest jednorazową opłatą, ale wpływa w mniejszym lub większym stopniu na koszt całkowity zobowiązania. Zależy to między innymi od:

  • wysokości prowizji,
  • wysokości kredytu,
  • okresu kredytowania.

Prowizja kredytowa może być kredytowana (wliczona do udzielonego zobowiązania) lub pobrana osobno, płatna na konto banku, zanim nastąpi wypłata środków z kredytu. W przypadku kart kredytowych i limitów w rachunkach ROR prowizja może być pobrana jako procent od przyznanego limitu.

Najtańszy kredyt gotówkowy na rynku? Gdzie i jak wyszukać? W którym banku są najlepsze propozycje?

Rodzaje prowizji pobieranych przez bank

Wysokość opłat i prowizji za czynności związane z obsługą klienta nie są stałe i mogą one ulegać zmianie między innymi w przypadkach:

  1. zmiany poziomu inflacji,
  2. zmiany poziomu ponoszonych przez bank kosztów operacyjnych,
  3. zmiany opłat stosowanych przez inne instytucje, z usług których bank korzysta przy realizacji określonych czynności,
  4. zmiany w zakresie czynności związanych z prowadzeniem rachunku,
  5. zmiany poziomu prowizji i opłat na rynku międzybankowym za czynności i usługi porównywalne.

Oczywistym jest, że prowizja za udzielony kredyt nie jest jedyną opłatą pobieraną przez banki.  Dodatkowo wyróżnić można prowizję:

  • za rozpatrzenie wniosku kredytowego (opłata przygotowawcza lub administracyjna) – płacona przez klienta jeszcze przed przyznaniem decyzji kredytowej. Jest ona bardzo rzadko stosowana przez banki, znacznie częściej przez firmy pożyczkowe.
  • za wcześniejszą spłatę kredytu mająca na celu zrekompensować bankowi utratę części odsetek przy jego wcześniejszej spłacie. Kredytodawca musi zapisać taką możliwość w umowie.[4]

Prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu

Pobranie prowizji jest dozwolone w sytuacji, kiedy spłata kredytu przed terminem przypada na okres, w którym stopa oprocentowania kredytu jest stała, a kwota spłacanego w okresie 12 kolejnych miesięcy kredytu jest wyższa niż 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (ogłaszanego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim).

Maksymalna wysokość prowizji jest określona ustawowo. Prowizja nie może przekraczać 1% spłacanej części kredytu, jeżeli okres między datą spłaty kredytu a terminem spłaty kredytu przekracza jeden rok. Gdy okres ten jest krótszy prowizja za spłatę kredytu przed terminem nie może przekraczać 0,5% spłacanej części kwoty kredytu.

Prowizja nie może być wyższa od wysokości odsetek, które konsument byłby zobowiązany zapłacić w okresie między spłatą kredytu przed terminem, a uzgodnionym terminem zakończenia umowy. Jednocześnie nie może być wyższa niż bezpośrednie koszty kredytodawcy związane z tą spłatą.

Prowizja za spłatę kredytu przed terminem nie przysługuje kredytodawcy w przypadku umów:

  1. kredytu w rachunku ROR;
  2. w których spłata została dokonana zgodnie z umową ubezpieczenia zawartą w celu zabezpieczenia spłaty zobowiązania.[5]

Zwrot prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu

Ustawa o kredycie konsumenckim stanowi, że „w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą”.[6]

W 2016 r. Rzecznik Finansowy i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zajęły stanowisko, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego powinny zostać obniżone i zwrócone proporcjonalnie wszystkie koszty kredytu niezależnie od ich charakteru.[7]

Stanowisko RF i UOKiK zostało potwierdzone wyrokiem TSUE z dania 11 września 2019 TSUE dotyczącym umów o kredyt konsumencki, w którym rozstrzygnął, że artykuł 16 ust. 1 dyrektywy o kredycie konsumenckim należy rozumieć jako prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, obejmujące wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta (pkt 36 uzasadnienia).[8]

Inne prowizje pobierane przez bank

Istnieje szereg innych prowizji bankowych, które może pobierać bank w związku z udzielonym kredytem. Między innymi może to być prowizja pobierana za:

  • prolongatę spłaty kredytu,
  • wcześniejsze zmniejszenie limitu kredytu,
  • przewalutowanie kredytu walutowego/waloryzowanego/indeksowanego w kredyt złotowy,
  • zmianę waluty kredytu walutowego na inną walutę, akceptowaną przez bank,
  • każdą wypłaconą miesięczną transzę kredytu.

Czy są kredyty bez prowizji?

Czy można znaleźć kredyt bez prowizji? Oczywiście, że znajdziemy takie propozycje, tylko… zwróćmy uwagę czy faktycznie kredyt bez prowizji będzie tanim rozwiązaniem. Z pewnością nie decyduje o tym dopisek, że jest to „oferta promocyjna” czy „tani kredyt” reklamowany w mediach. Najważniejszą kwestią jest całkowity koszt kredytu oraz jego RRSO.

Dlaczego niska prowizja, a nawet prowizja 0%, nie oznacza automatycznie, że jest to tani kredyt? Z kilku powodów, ale zasadniczym jest to, że nie jest to jedyny koszt kredytu.

Jak prowizja wpływa na koszt kredytu? Posłużmy się przykładem:

Założenia przyjęte do wyliczeń:

Czas spłaty
miesiące
Całkowity koszt (CKK)Procentowy udział w koszcie całkowitym
odsetkiprowizjaodsetkiprowizja
6458,68 zł158,68 zł300 zł35%65%
12597,30 zł297,30 zł300 zł50%50%
18738,35 zł438,35 zł300 zł59%41%
24881,80 zł581,80 zł300 zł66%34%
301027,67 zł727,67 zł300 zł71%29%
361175,94 zł875,94 zł300 zł74%26%
rozkład procentowy prowizji i odsetek w koszcie całkowitym kredytu na 5000 zł według czasu spłaty
Procentowy udział prowizji i odsetek w koszcie całkowitym kredytu na 5000 zł według czasu spłaty. Źródło: kredytyporownywarka.pl

Na co powyższe wyliczenia wskazują? Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że im krótszy czas spłaty kredytu, to tym większą część kosztów kredytowych odgrywa prowizja.

Podsumowując: prowizja może odgrywać znaczną rolę w całkowitym koszcie kredytowym, ale nie musi. Najlepszym obecnie sposobem porównywania ofert kredytowych jest zwracanie uwagi nie na poszczególne elementy kosztów, ale na ich ogólną wartość.

W sytuacji kiedy zamierzamy skorzystać z kredytu na krótki czas, warto jest negocjować z bankiem obniżenie prowizji, ponieważ to właśnie ona będzie decydowała o tym, czy będzie to tani kredyt.

Źródła:

[1] Dz. U. 1997 Nr 140 poz. 939 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
[2] Dz.U. poz. 1357 z dn. 5 sierpnia 2015 r.
[3][4][5][6] Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
[7] Spłaciłeś wcześniej kredyt? Należy ci się zwrot części kosztów!
[8] rpo.gov.pl/sites/default/files/Sprawa%20Lexitor.pdf. Styk prawa Unii Europejskiej i prawa krajowego. Opracowania ekspertów Forum Konsumenckiego przy RPO. Wyjaśnienia na tle wyroku Trybunału z dnia 11 września 2019 roku w sprawie C-383/18 LEXITOR sp z o.o.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Scroll to Top
Serwis korzysta z plików cookies. Korzystając z serwisu zgadzasz się na ich wykorzystanie. Nie gromadzi, nie przetwarza danych osobowych. Więcej
ok